Cơ Sở Nào Phải Mua Bảo Hiểm Cháy Nổ Bắt Buộc?

Cơ sở thuộc danh mục tại Phụ lục VII Nghị định 105/2025/NĐ-CP phải tham gia bảo hiểm cháy nổ bắt buộc đối với tài sản thuộc phạm vi quy định, trừ trường hợp được pháp luật loại trừ. Danh mục này bao gồm 44 nhóm cơ sở, từ nhà xưởng, kho hàng, chung cư, khách sạn đến văn phòng và cơ sở kinh doanh dịch vụ.

Tuy nhiên, không phải mọi doanh nghiệp hoặc cửa hàng đều mặc nhiên phải mua bảo hiểm. Việc xác định nghĩa vụ phụ thuộc vào loại hình hoạt động, công năng công trình, số tầng, diện tích sàn, khối tích và hạng nguy hiểm cháy nổ.

Bài viết dưới đây giúp chủ cơ sở và doanh nghiệp xác định cơ sở nào phải mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc, đối chiếu những điều kiện phổ biến và tránh các sai sót khi áp dụng quy định pháp luật.

Nhà xưởng, kho hàng và văn phòng minh họa cơ sở phải mua bảo hiểm cháy nổ

Quy định pháp luật về cơ sở phải mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc

Theo khoản 1 Điều 35 Nghị định 105/2025/NĐ-CP, cơ sở thuộc danh mục tại Phụ lục VII phải mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc đối với tài sản của cơ sở, trừ trường hợp được loại trừ theo quy định.

Quy định này được áp dụng trong hệ thống pháp luật về phòng cháy, chữa cháy và kinh doanh bảo hiểm, với các văn bản quan trọng:

  • Luật 55/2024/QH15: Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025.
  • Nghị định 105/2025/NĐ-CP: Quy định danh mục cơ sở phải mua bảo hiểm tại Phụ lục VII và các quy định liên quan.
  • Nghị định 67/2023/NĐ-CP: Quy định về bảo hiểm cháy nổ bắt buộc, trong đó có đối tượng tài sản, hợp đồng và trách nhiệm bảo hiểm.
  • Nghị định 347/2026/NĐ-CP: Sửa đổi, bổ sung một số quy định, trong đó có các nội dung liên quan đến đối tượng tài sản được bảo hiểm và số tiền bảo hiểm tối thiểu.

Điểm quan trọng là phải phân biệt cơ sở thuộc diện quản lý về PCCC với cơ sở thuộc diện phải mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc. Đây là những phạm vi pháp lý có liên quan nhưng không thể sử dụng thay thế cho nhau khi xác định nghĩa vụ.

Phụ lục VII Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định những gì?

Phụ lục VII quy định 44 nhóm cơ sở phải mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc. Tùy từng loại hình, điều kiện có thể được xác định theo số tầng, tổng diện tích sàn, khối tích, sức chứa, hạng nguy hiểm cháy nổ hoặc đặc điểm hoạt động.

Một số nhóm được xác định trực tiếp theo loại cơ sở, trong khi nhiều nhóm chỉ thuộc diện bắt buộc khi đạt ngưỡng quy mô cụ thể.

Lưu ý: Khi quy định sử dụng từ “hoặc”, cơ sở chỉ cần đáp ứng một trong các điều kiện được liệt kê là có thể thuộc nhóm tương ứng. Không được tự chuyển các điều kiện này thành yêu cầu phải đồng thời đáp ứng tất cả.

Danh mục các cơ sở phải mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc

Danh mục pháp lý bao gồm nhiều loại hình hoạt động khác nhau. Để thuận tiện tra cứu, có thể phân chia thành các nhóm nhà ở, thương mại, dịch vụ, công nghiệp, kho bãi và công trình hạ tầng.

Chung cư, trường học, bệnh viện và cơ sở lưu trú

Đây là những công trình có hoạt động sinh hoạt, học tập, chăm sóc sức khỏe hoặc lưu trú thường xuyên. Nghĩa vụ bảo hiểm được xác định theo từng loại cơ sở, không chỉ dựa vào số người sử dụng công trình.

Loại cơ sởĐiều kiện thuộc diện bắt buộc
Chung cư, nhà ở tập thểTừ 5 tầng trở lên hoặc tổng diện tích sàn từ 1.000 m²
Nhà trẻ, trường mẫu giáo, mầm nonTừ 50 cháu trở lên hoặc tổng diện tích sàn từ 500 m²
Trường phổ thông, đại học, cao đẳng và các cơ sở giáo dục, nghiên cứu thuộc nhóm quy địnhNhà cao từ 3 tầng hoặc tổng diện tích sàn từ 1.500 m²
Bệnh việnThuộc nhóm được quy định trực tiếp
Phòng khám, cơ sở y tế thuộc nhóm quy địnhNhà cao từ 3 tầng hoặc tổng diện tích sàn từ 300 m²
Khách sạn, nhà nghỉ, cơ sở lưu trúCao từ 3 tầng hoặc tổng diện tích sàn từ 500 m²
Cơ sở trợ giúp xã hộiNhà cao từ 3 tầng hoặc tổng diện tích sàn từ 300 m²

Ví dụ, một khách sạn có 3 tầng nhưng tổng diện tích sàn chỉ 420 m² vẫn đáp ứng điều kiện về số tầng tại mục 17 Phụ lục VII. Ngược lại, cơ sở lưu trú 2 tầng với tổng diện tích sàn 600 m² cũng đáp ứng điều kiện về diện tích.

Tuy nhiên, với những mô hình như homestay, nhà ở cho thuê hoặc nhà ở kết hợp kinh doanh, cần xác định chính xác loại hình cơ sở trước khi áp dụng ngưỡng tương ứng.

Văn phòng, cửa hàng và cơ sở thương mại dịch vụ

Đối với hoạt động kinh doanh, sự khác biệt giữa văn phòng làm việc, cửa hàng bán hàng hóa và cơ sở dịch vụ có thể dẫn đến những điều kiện bảo hiểm khác nhau.

Loại cơ sởĐiều kiện thuộc diện bắt buộc
Trụ sở, nhà làm việc của doanh nghiệp và tổ chức thuộc nhóm quy địnhTừ 3 tầng hoặc tổng diện tích sàn từ 500 m²
Chợ, trung tâm thương mại, siêu thịTổng diện tích sàn từ 300 m²
Cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống và dịch vụ khác thuộc nhóm quy địnhTổng diện tích sàn từ 300 m²
Cơ sở kinh doanh hàng hóa dễ cháyTổng diện tích sàn từ 200 m²
Cơ sở kinh doanh hàng hóa khó cháy hoặc không cháy đựng trong bao bì dễ cháyTổng diện tích sàn từ 1.000 m²
Cơ sở kinh doanh khí đốtTổng lượng khí đốt tồn chứa trên 500 kg
Cửa hàng xăng dầuThuộc nhóm được quy định trực tiếp
Nhà đa năng, nhà hỗn hợp thuộc nhóm quy địnhTừ 3 tầng hoặc tổng diện tích sàn từ 500 m²

Ngoài những nhóm trên, Phụ lục VII còn quy định đối với nhà hát, rạp chiếu phim, rạp xiếc, trung tâm hội nghị, bảo tàng, thư viện, cơ sở kinh doanh karaoke, vũ trường và nhiều loại hình văn hóa, giải trí khác.

Điểm dễ nhầm lẫn là một cửa hàng nhỏ không nhất thiết được áp dụng cùng điều kiện với trụ sở doanh nghiệp hoặc nhà hỗn hợp. Cần xác định đúng công năng và tính chất hàng hóa trước khi đối chiếu ngưỡng diện tích.

Sơ đồ diện tích sàn và khối tích dùng để kiểm tra nghĩa vụ bảo hiểm nhà xưởng

Nhà xưởng và cơ sở sản xuất công nghiệp

Đối với nhà xưởng, việc xác định nghĩa vụ bảo hiểm cháy nổ bắt buộc cần căn cứ vào hạng nguy hiểm cháy nổ của nhà phục vụ sản xuất và điều kiện quy mô tương ứng.

Phụ lục VII phân biệt:

Hạng nguy hiểm cháy nổĐiều kiện thuộc diện bắt buộc
Nhà phục vụ sản xuất hạng A, BThuộc nhóm được quy định trực tiếp
Nhà phục vụ sản xuất hạng CThuộc nhóm được quy định trực tiếp
Nhà phục vụ sản xuất hạng D, EKhối tích từ 5.000 m³ trở lên hoặc tổng diện tích sàn từ 1.000 m² trở lên

Điều này cho thấy không thể chỉ căn cứ vào diện tích nhà xưởng để kết luận có phải mua bảo hiểm hay không.

Chẳng hạn, một nhà xưởng hạng D có tổng diện tích sàn 900 m² nhưng khối tích 6.000 m³ vẫn đáp ứng điều kiện về khối tích. Trong khi đó, nếu nhà xưởng hạng D có diện tích 900 m² và khối tích 4.500 m³ thì chưa đáp ứng các ngưỡng riêng tại mục 27; vẫn cần kiểm tra xem cơ sở có thuộc nhóm pháp lý khác hay không.

Việc phân hạng A, B, C, D, E phải dựa trên đặc điểm sản xuất và hồ sơ kỹ thuật phù hợp. Không nên tự suy đoán hạng nguy hiểm chỉ từ tên ngành nghề hoặc loại hàng hóa.

Kho hàng và cơ sở logistics

Kho hàng là nhóm cần đặc biệt chú ý bởi nguy cơ cháy phụ thuộc vào hàng hóa lưu trữ, phương pháp bảo quản, đặc điểm công trình và quá trình vận hành.

Theo Phụ lục VII:

  • Kho chứa hàng hóa hạng nguy hiểm cháy, cháy nổ A, B, C có tổng diện tích sàn từ 200 m² trở lên thuộc diện bắt buộc.
  • Kho chứa hàng hóa hạng D, E có khối tích từ 5.000 m³ trở lên hoặc tổng diện tích sàn từ 1.000 m² trở lên thuộc diện bắt buộc.
  • Kho dự trữ quốc gia là nhóm được quy định riêng trong danh mục.

Doanh nghiệp logistics cần phân biệt nhà kho độc lập, khu lưu trữ nằm trong nhà máy và kho sử dụng kết hợp nhiều công năng. Việc phân loại sai có thể dẫn đến xác định không đúng nghĩa vụ hoặc kê khai thiếu tài sản khi tham gia bảo hiểm.

Các công trình và cơ sở đặc thù khác

Ngoài những nhóm phổ biến, danh mục 44 cơ sở còn bao gồm các loại hình có tính chất chuyên biệt như nhà máy điện, trạm biến áp từ 110 kV, cơ sở dầu khí, cơ sở sản xuất vật liệu nổ, nhà máy xử lý chất thải và cơ sở hạt nhân.

Các nhóm công trình giao thông, bến cảng, cảng cạn, bến xe, nhà ga, hầm giao thông, cơ sở sửa chữa phương tiện và nhà để xe cũng được quy định với điều kiện tương ứng.

Với các loại hình này, doanh nghiệp cần tra cứu đúng mục tại Phụ lục VII thay vì sử dụng ngưỡng diện tích của văn phòng, cửa hàng hoặc nhà xưởng thông thường. Các bảng tóm tắt trong bài chỉ phục vụ tra cứu nhanh, không thay thế toàn bộ danh mục pháp lý.

Những trường hợp không mặc nhiên phải mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc

Không phải mọi cơ sở thuộc diện quản lý PCCC đều đồng thời phát sinh nghĩa vụ mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc. Điều quan trọng là xác định cơ sở có thuộc Phụ lục VII và đáp ứng điều kiện cụ thể hay không.

Cơ sở không thuộc danh mục hoặc chưa đáp ứng điều kiện

Một cửa hàng, văn phòng hoặc nhà kho có quy mô nhỏ hơn ngưỡng được quy định cho loại hình tương ứng có thể chưa thuộc diện bắt buộc theo mục đó. Tuy nhiên, chủ cơ sở vẫn cần kiểm tra các nhóm khác nếu công trình có nhiều chức năng hoặc có hoạt động đặc thù.

Ví dụ, nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh được quy định tại mục 44 với điều kiện tổng diện tích phục vụ sản xuất, kinh doanh từ 200 m² trở lên. Không thể chỉ lấy tổng diện tích toàn bộ nhà ở để thay thế cho diện tích phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh trong trường hợp này.

Trường hợp ngoại lệ theo quy định pháp luật

Khoản 1 Điều 35 Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định ngoại lệ đối với cơ sở thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an phục vụ mục đích quân sự, quốc phòng, an ninh, trật tự.

Đồng thời, Nghị định 347/2026/NĐ-CP có sửa đổi liên quan đến đối tượng tài sản bảo hiểm, trong đó đề cập trường hợp nhà, công trình độc lập đáp ứng quy định về PCCC và có mức độ nguy hiểm cháy thấp.

Cần phân biệt hai vấn đề: nghĩa vụ tham gia bảo hiểm của cơ sở và phạm vi tài sản được bảo hiểm. Không thể mặc nhiên kết luận toàn bộ cơ sở được miễn mua chỉ vì một nhà hoặc công trình độc lập có thể thuộc trường hợp loại trừ khỏi đối tượng tài sản được bảo hiểm.

Cơ sở không bắt buộc có được mua bảo hiểm không?

Có. Pháp luật khuyến khích các cơ sở không thuộc diện bắt buộc chủ động tham gia bảo hiểm theo nhu cầu và điều kiện phù hợp.

Đối với chủ cửa hàng, kho nhỏ hoặc doanh nghiệp sản xuất không thuộc diện bắt buộc, việc cân nhắc bảo hiểm tài sản vẫn có ý nghĩa trong quản trị rủi ro. Tuy nhiên, cần xem xét đúng phạm vi bảo hiểm, điều khoản loại trừ, số tiền bảo hiểm và khả năng bảo vệ tài chính thực tế.

Cách tự kiểm tra cơ sở có phải mua bảo hiểm cháy nổ không

Để hạn chế việc xác định sai nghĩa vụ, doanh nghiệp nên thực hiện quy trình kiểm tra dựa trên hồ sơ thực tế thay vì chỉ tra cứu tên cơ sở.

Quy trình năm bước kiểm tra cơ sở thuộc diện bảo hiểm cháy nổ bắt buộc

Bước 1: Xác định loại hình và công năng sử dụng

Trước tiên, cần xác định cơ sở đang hoạt động theo loại hình nào: nhà xưởng, kho hàng, khách sạn, văn phòng, cửa hàng, nhà ở kết hợp kinh doanh hay công trình chuyên biệt.

Trường hợp một địa điểm có nhiều công năng, cần xem xét từng khu vực và cách phân loại theo quy định, tránh gộp toàn bộ thành một loại hình khi chưa có căn cứ.

Bước 2: Thu thập thông số quy mô công trình

Những thông tin cần kiểm tra gồm số tầng, tổng diện tích sàn, khối tích, diện tích sử dụng cho sản xuất hoặc kinh doanh và những thông số đặc thù khác.

Nên ưu tiên dữ liệu từ hồ sơ thiết kế, hoàn công, tài liệu quản lý công trình và hồ sơ kỹ thuật phù hợp. Các số liệu ước tính bằng quan sát chỉ nên dùng để sàng lọc ban đầu.

Bước 3: Kiểm tra hạng nguy hiểm cháy nổ

Đối với nhà xưởng và kho hàng, phải xác định hạng nguy hiểm cháy nổ A, B, C, D hoặc E theo căn cứ kỹ thuật phù hợp.

Đây là thông tin ảnh hưởng trực tiếp đến việc đối chiếu mục 25–30 Phụ lục VII. Không nên tự gán hạng D hoặc E chỉ vì doanh nghiệp cho rằng hàng hóa của mình ít cháy.

Bước 4: Đối chiếu đúng mục trong Phụ lục VII

Sau khi xác định loại hình và quy mô, cần đối chiếu với từng điều kiện được quy định.

Nếu mục tương ứng sử dụng điều kiện “hoặc”, phải kiểm tra riêng từng ngưỡng. Nếu cơ sở chưa đáp ứng điều kiện tại một mục, cần tiếp tục đánh giá những mục khác có khả năng áp dụng.

Bước 5: Xác nhận phạm vi tài sản cần bảo hiểm

Khi cơ sở thuộc diện bắt buộc, doanh nghiệp cần xác định các tài sản liên quan, quyền lợi bảo hiểm và giá trị kê khai theo quy định.

Việc một cơ sở thuộc danh mục bắt buộc không có nghĩa mọi tài sản đều tự động được bảo hiểm trong mọi trường hợp. Phạm vi cụ thể cần được xác định theo Nghị định 67/2023/NĐ-CP đã được sửa đổi, bổ sung và hợp đồng bảo hiểm áp dụng.

Ví dụ xác định nghĩa vụ bảo hiểm cháy nổ bắt buộc

Những tình huống giả định dưới đây minh họa cách áp dụng ngưỡng pháp lý. Kết luận chỉ dựa trên thông tin đã nêu, chưa thay thế việc kiểm tra đầy đủ hồ sơ của từng cơ sở.

Tình huống giả địnhĐánh giá ban đầu
Trụ sở doanh nghiệp cao 3 tầng, tổng diện tích sàn 420 m²Đáp ứng điều kiện về số tầng tại mục 19
Cửa hàng kinh doanh hàng dễ cháy, tổng diện tích sàn 180 m²Chưa đạt ngưỡng 200 m² tại mục 13; cần kiểm tra các mục khác
Nhà xưởng sản xuất hạng C, diện tích sàn 600 m²Thuộc nhóm tại mục 26 theo hạng nguy hiểm cháy
Kho hàng hạng D, diện tích sàn 900 m², khối tích 6.000 m³Đáp ứng điều kiện khối tích tại mục 30
Nhà ở kết hợp kinh doanh, diện tích phục vụ kinh doanh 180 m²Chưa đạt ngưỡng tại mục 44; cần kiểm tra loại hình và nhóm khác

Điểm chung trong các ví dụ là nghĩa vụ không được xác định chỉ bằng việc cơ sở lớn hay nhỏ. Công năng, hạng nguy hiểm và ngưỡng quy định cho từng loại hình mới là những yếu tố quyết định.

Đặc biệt, đối với doanh nghiệp có nhiều nhà xưởng hoặc kho độc lập tại cùng địa điểm, cần đánh giá đầy đủ hồ sơ và phạm vi tài sản. Không nên tự cộng hoặc tách diện tích giữa các công trình để đi đến kết luận pháp lý khi chưa xác định đúng đối tượng áp dụng.

Ai có trách nhiệm mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc?

Đối với cơ sở thuộc diện bắt buộc, việc tham gia bảo hiểm phải được thực hiện theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, trong quan hệ thuê nhà xưởng, thuê văn phòng, quản lý tòa nhà hoặc lưu kho hàng hóa, cần làm rõ chủ thể mua bảo hiểm và quyền lợi liên quan đến từng tài sản.

Chẳng hạn, nhà xưởng có thể thuộc sở hữu của bên cho thuê, trong khi dây chuyền sản xuất và hàng hóa thuộc sở hữu của bên thuê. Hợp đồng thuê có thể phân chia trách nhiệm chi phí bảo hiểm, nhưng việc phân chia này không được làm mất nghĩa vụ tuân thủ pháp luật.

Doanh nghiệp nên rà soát các nội dung sau trước khi ký bảo hiểm:

  • Chủ sở hữu hoặc chủ thể có quyền lợi bảo hiểm đối với từng tài sản.
  • Đơn vị quản lý, vận hành cơ sở.
  • Thỏa thuận bảo hiểm trong hợp đồng thuê hoặc hợp đồng dịch vụ.
  • Danh mục tài sản, địa điểm và số tiền bảo hiểm dự kiến.
  • Những tài sản đã có bảo hiểm và phạm vi bảo hiểm tương ứng.

Việc kiểm tra này giúp hạn chế tình trạng một tài sản chưa được kê khai hoặc các bên hiểu khác nhau về trách nhiệm khi xảy ra sự cố.

Cơ sở thuộc diện bắt buộc cần chuẩn bị gì để mua bảo hiểm?

Sau khi xác định cơ sở thuộc Phụ lục VII, bước tiếp theo là cung cấp thông tin để doanh nghiệp bảo hiểm đánh giá, tư vấn và xác định mức phí phù hợp.

Hồ sơ phục vụ yêu cầu báo giá thường cần thông tin doanh nghiệp, địa điểm được bảo hiểm, đặc điểm công trình, công năng sử dụng và danh mục tài sản dự kiến tham gia. Với nhà xưởng hoặc kho hàng, hồ sơ kỹ thuật, thông tin phân hạng nguy hiểm cháy nổ và tình trạng hệ thống PCCC có thể cần được cung cấp thêm tùy trường hợp.

Chuyên viên tư vấn rà soát hồ sơ nhà xưởng và danh mục tài sản bảo hiểm

Khi lựa chọn bảo hiểm, doanh nghiệp cần kiểm tra rõ đối tượng tài sản, số tiền bảo hiểm, tỷ lệ phí áp dụng, mức khấu trừ, thời hạn bảo hiểm và điều kiện loại trừ.

Để tìm hiểu thêm về biểu phí, quyền lợi và quy trình tham gia, doanh nghiệp có thể tham khảo sản phẩm bảo hiểm cháy nổ bắt buộc Bảo Việt.

Tư vấn xác định nghĩa vụ bảo hiểm tại Bảo Việt Sài Gòn

Nếu chưa xác định được nhà xưởng, kho hàng hoặc cơ sở kinh doanh có thuộc diện phải mua bảo hiểm, doanh nghiệp có thể gửi thông tin công năng, diện tích, khối tích và hồ sơ liên quan để được hỗ trợ đối chiếu ban đầu.

Bảo Việt Sài Gòn hỗ trợ khách hàng tìm hiểu sản phẩm, chuẩn bị thông tin yêu cầu báo giá và lựa chọn giải pháp bảo hiểm phù hợp với đặc điểm tài sản, trên cơ sở điều kiện bảo hiểm áp dụng.

Khách hàng có thể liên hệ Bảo Việt Sài Gòn để được tư vấn và hướng dẫn thủ tục.

Câu hỏi thường gặp về cơ sở phải mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp có nhiều cơ sở tại các địa điểm khác nhau thì kiểm tra thế nào?
Cần đối chiếu loại hình, quy mô và điều kiện tại từng địa điểm. Không nên kết luận tất cả chi nhánh đều có cùng nghĩa vụ chỉ dựa trên ngành nghề đăng ký của doanh nghiệp.
Đã có hợp đồng bảo hiểm mọi rủi ro tài sản thì có cần mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc riêng không?
Cần kiểm tra hợp đồng hiện tại có đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của chế độ bảo hiểm cháy nổ bắt buộc hay không. Không thể mặc nhiên coi mọi hợp đồng bảo hiểm tài sản là đã hoàn thành nghĩa vụ pháp lý.
Thay đổi công năng từ kho hàng sang xưởng sản xuất có cần kiểm tra lại nghĩa vụ không?
Có. Thay đổi công năng, hạng nguy hiểm cháy nổ hoặc quy mô có thể làm thay đổi điều kiện áp dụng. Doanh nghiệp cần rà soát lại nghĩa vụ và thông báo cho doanh nghiệp bảo hiểm khi có thay đổi liên quan đến hợp đồng.
Có hồ sơ PCCC đầy đủ thì có được miễn bảo hiểm cháy nổ bắt buộc không?
Không mặc nhiên. Hồ sơ PCCC và nghĩa vụ mua bảo hiểm là hai vấn đề pháp lý khác nhau. Cơ sở vẫn cần đối chiếu Phụ lục VII và các trường hợp ngoại lệ được quy định.

 

Zalo