CIF và CIP đều là điều kiện thương mại quốc tế yêu cầu người bán thu xếp và thanh toán bảo hiểm hàng hóa cho người mua. Tuy nhiên, theo Incoterms 2020, CIF yêu cầu mức bảo hiểm tối thiểu tương đương Institute Cargo Clauses (C), còn CIP mặc định yêu cầu mức rộng hơn tương đương Institute Cargo Clauses (A), trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác phù hợp.
Sự khác biệt không chỉ nằm ở phạm vi bảo hiểm mà còn liên quan đến phương thức vận tải, địa điểm giao hàng và thời điểm chuyển rủi ro. Hiểu sai các quy định này có thể khiến doanh nghiệp mua bảo hiểm chưa phù hợp hoặc phát sinh tranh chấp khi hàng hóa gặp tổn thất.
Bài viết dưới đây của Bảo Việt Sài Gòn phân tích nghĩa vụ mua bảo hiểm theo CIF và CIP, bảng so sánh chi tiết, ví dụ thực tế và những lưu ý quan trọng khi giao dịch xuất nhập khẩu.

CIF Và CIP Là Gì? Ai Có Nghĩa Vụ Mua Bảo Hiểm?
CIF (Cost, Insurance and Freight) và CIP (Carriage and Insurance Paid To) là hai điều kiện nhóm C của Incoterms 2020 do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành. Điểm chung quan trọng là người bán phải thu xếp vận chuyển và mua bảo hiểm cho hàng hóa đến cảng hoặc địa điểm đích được chỉ định theo điều kiện tương ứng.
Tuy nhiên, việc người bán trả cước vận chuyển và phí bảo hiểm không có nghĩa người bán chịu rủi ro đến nơi nhận hàng. Trong cả hai điều kiện, rủi ro có thể chuyển sang người mua ngay tại nước xuất khẩu.
CIF – Tiền hàng, bảo hiểm và cước phí
CIF là viết tắt của Cost, Insurance and Freight, áp dụng cho vận tải biển hoặc đường thủy nội địa. Người bán giao hàng lên tàu tại cảng xếp hàng, đồng thời thu xếp vận chuyển và bảo hiểm đến cảng đích được nêu trong hợp đồng.
Theo CIF Incoterms 2020, người bán thực hiện các nghĩa vụ cơ bản:
- Giao hàng lên tàu tại cảng xếp hàng theo thời gian đã thỏa thuận.
- Thu xếp, thanh toán cước vận chuyển đến cảng đích.
- Thu xếp bảo hiểm tối thiểu theo ICC(C) hoặc điều kiện tương đương, trừ khi có thỏa thuận khác.
- Thực hiện thủ tục xuất khẩu và cung cấp các chứng từ liên quan.
Rủi ro chuyển sang người mua khi hàng được giao lên tàu tại cảng xếp hàng, không phải khi tàu cập cảng đích.
Ví dụ, doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu hàng theo điều kiện CIF Hamburg, Đức, Incoterms 2020. Người bán trả cước và mua bảo hiểm đến cảng Hamburg nhưng rủi ro về mất mát hoặc hư hỏng hàng hóa đã chuyển cho người mua khi hàng được giao lên tàu tại cảng xuất khẩu.
CIP – Cước phí và bảo hiểm trả tới
CIP là viết tắt của Carriage and Insurance Paid To, dùng cho mọi phương thức vận tải, bao gồm đường biển, hàng không, đường bộ, đường sắt và vận tải đa phương thức.
Người bán giao hàng cho người chuyên chở tại địa điểm giao hàng phù hợp, trả cước và thu xếp bảo hiểm đến địa điểm đích được chỉ định. Nếu có nhiều người chuyên chở và không có thỏa thuận khác về điểm giao hàng, rủi ro thông thường chuyển sang người mua khi hàng được giao cho người chuyên chở đầu tiên.
Các nghĩa vụ chính của người bán theo CIP gồm:
- Giao hàng cho người chuyên chở theo điều kiện đã thỏa thuận.
- Thu xếp và thanh toán vận chuyển đến địa điểm đích.
- Thu xếp bảo hiểm tối thiểu theo ICC(A) hoặc tương đương, trừ khi có thỏa thuận điều chỉnh phù hợp.
- Hoàn thành thủ tục xuất khẩu, cung cấp chứng từ vận chuyển và bảo hiểm.
Ví dụ, doanh nghiệp xuất khẩu linh kiện theo CIP Berlin, Đức, Incoterms 2020. Người bán thanh toán cước và bảo hiểm đến Berlin, nhưng nếu hợp đồng xác định địa điểm giao cho người chuyên chở tại Việt Nam thì rủi ro chuyển sang người mua tại điểm giao đó.
Cần phân biệt nơi chuyển rủi ro với nơi người bán có nghĩa vụ thanh toán cước và bảo hiểm. Hai địa điểm này thường không trùng nhau trong các điều kiện nhóm C.
Bảng So Sánh CIF Và CIP Theo Incoterms 2020
CIF và CIP đều yêu cầu người bán mua bảo hiểm, nhưng khác nhau ở phương thức vận tải, thời điểm chuyển rủi ro và mức bảo hiểm tối thiểu. Đây là ba nội dung doanh nghiệp cần đối chiếu trước khi ký hợp đồng ngoại thương.

| Tiêu chí | CIF | CIP |
|---|---|---|
| Tên đầy đủ | Cost, Insurance and Freight | Carriage and Insurance Paid To |
| Phương thức vận tải | Đường biển và đường thủy nội địa | Mọi phương thức, gồm vận tải đa phương thức |
| Bên mua, trả phí bảo hiểm | Người bán | Người bán |
| Mức bảo hiểm mặc định tối thiểu | ICC(C) hoặc tương đương | ICC(A) hoặc tương đương |
| Số tiền bảo hiểm tối thiểu theo quy tắc | Ít nhất 110% giá trị hợp đồng | Ít nhất 110% giá trị hợp đồng |
| Thời điểm chuyển rủi ro | Khi hàng được giao lên tàu tại cảng đi | Khi hàng được giao cho người chuyên chở tại điểm giao quy định |
| Đích người bán trả cước đến | Cảng đích được chỉ định | Địa điểm đích được chỉ định |
| Thủ tục xuất khẩu | Người bán | Người bán |
| Thủ tục nhập khẩu | Người mua | Người mua |
| Giao dịch thường phù hợp | Hàng rời, hàng giao lên tàu biển | Hàng container, hàng không, vận tải đa phương thức |
Bảng trên phản ánh nguyên tắc của Incoterms 2020, không thay thế hợp đồng mua bán hoặc hợp đồng bảo hiểm. Việc áp dụng mức bảo hiểm khác mức mặc định, thay đổi địa điểm giao hàng hoặc bổ sung điều khoản cần được các bên thỏa thuận rõ ràng.
Vì sao cùng mua bảo hiểm nhưng phạm vi bảo vệ có thể khác nhau?
Nghĩa vụ mua bảo hiểm theo CIF hoặc CIP quy định mức tối thiểu người bán phải thu xếp. Số tiền bồi thường thực tế vẫn phụ thuộc vào nguyên nhân tổn thất, phạm vi bảo hiểm, loại trừ, thời hạn hiệu lực và những điều kiện hợp đồng cụ thể.
Một lô hàng bảo hiểm ICC(A) thường có phạm vi bảo vệ rộng hơn ICC(C), nhưng không có nghĩa sẽ được bồi thường trong mọi tình huống. Doanh nghiệp cần đánh giá quyền lợi bảo hiểm thực tế thay vì chỉ nhìn ký hiệu CIF hoặc CIP.
Nghĩa Vụ Mua Bảo Hiểm Theo CIF Và CIP Khác Nhau Thế Nào?
Khác biệt cốt lõi là mức bảo hiểm tối thiểu: CIF mặc định sử dụng ICC(C), trong khi CIP theo Incoterms 2020 mặc định sử dụng ICC(A). Người mua và người bán vẫn có thể thống nhất phạm vi khác phù hợp với hợp đồng.

CIF yêu cầu bảo hiểm tối thiểu theo ICC(C)
Institute Cargo Clauses (C) có phạm vi tương đối hẹp trong bộ điều kiện bảo hiểm ICC(A), ICC(B), ICC(C). ICC(C) tập trung vào những rủi ro được liệt kê như:
- Cháy hoặc nổ.
- Tàu mắc cạn, chìm hoặc lật úp.
- Phương tiện vận chuyển đường bộ bị lật hoặc trật bánh.
- Tàu hoặc phương tiện vận chuyển đâm va, tiếp xúc với vật thể bên ngoài theo điều khoản.
- Một số trường hợp hy sinh tổn thất chung và chi phí được quy định.
ICC(C) không mặc nhiên bảo hiểm mọi trường hợp mất cắp, hư hỏng riêng lẻ do va đập hay nước xâm nhập container. Một lô hàng điện tử bị ướt do nước xâm nhập container chưa đủ căn cứ để kết luận được bồi thường theo ICC(C); cần xác định nguyên nhân trực tiếp, điều khoản và những mở rộng đã mua.
CIP yêu cầu bảo hiểm rộng hơn theo ICC(A)
Theo Incoterms 2020, người bán theo CIP phải thu xếp bảo hiểm tối thiểu tương đương Institute Cargo Clauses (A) hoặc điều kiện tương đương, nếu không có thỏa thuận phù hợp khác.
ICC(A) thường được gọi là bảo hiểm mọi rủi ro nhưng bản chất là bảo hiểm rộng đối với tổn thất vật chất, ngoại trừ những trường hợp bị loại trừ. Các loại trừ có thể bao gồm đóng gói hoặc chuẩn bị hàng không phù hợp theo điều khoản, hao hụt tự nhiên, đặc tính vốn có, thiệt hại do chậm trễ, rủi ro chiến tranh hoặc đình công chưa được bảo hiểm bổ sung.
Vì vậy, lựa chọn CIP không đồng nghĩa hàng hóa được bảo vệ tuyệt đối. Doanh nghiệp cần kiểm tra phiên bản ICC, điều khoản đặc biệt, các rủi ro loại trừ và thời hạn bảo hiểm theo hợp đồng cụ thể.
Để hiểu sự khác biệt giữa từng điều kiện và rủi ro được bảo hiểm, doanh nghiệp có thể tham khảo bảng so sánh ICC A, B, C.
CIF có thể mua bảo hiểm ICC(A) không?
Có. ICC(C) chỉ là mức tối thiểu mặc định của CIF theo Incoterms 2020, không phải mức bảo hiểm tối đa. Các bên có thể thỏa thuận mua ICC(A), ICC(B) hoặc điều khoản bảo hiểm bổ sung phù hợp.
Ví dụ, doanh nghiệp nhập khẩu máy móc theo CIF nhưng muốn bảo hiểm rộng hơn có thể yêu cầu người bán thu xếp ICC(A) ngay từ khi đàm phán hợp đồng. Cần ghi rõ mức bảo hiểm, bên chịu chi phí tăng thêm và chứng từ bảo hiểm người bán phải cung cấp.
Số tiền bảo hiểm tối thiểu của CIF và CIP là bao nhiêu?
Cả CIF và CIP theo Incoterms 2020 đều quy định mức bảo hiểm tối thiểu bằng 110% giá trị hợp đồng mua bán, theo đồng tiền của hợp đồng, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác phù hợp.
Ví dụ giả định: Hợp đồng mua bán trị giá 100.000 USD thì số tiền bảo hiểm tối thiểu theo nguyên tắc trên là 110.000 USD. Mức này áp dụng cho cả CIF và CIP; điểm khác nhau nằm ở phạm vi bảo vệ mặc định ICC(C) và ICC(A).
110.000 USD là số tiền bảo hiểm, không phải phí bảo hiểm hay số tiền bồi thường chắc chắn. Phí bảo hiểm cần báo giá dựa trên giá trị, loại hàng, hành trình, phương thức vận tải, điều khoản và mức độ rủi ro thực tế.
Nếu giao dịch sử dụng thư tín dụng (L/C), doanh nghiệp còn phải kiểm tra yêu cầu về đồng tiền, số tiền bảo hiểm, người thụ hưởng và chứng từ. Việc đáp ứng Incoterms không tự động đồng nghĩa chứng từ đáp ứng mọi điều kiện L/C.
CIF Và CIP Chuyển Rủi Ro Cho Người Mua Khi Nào?
Người bán trả cước vận tải đến đích nhưng người mua có thể chịu rủi ro ngay từ điểm giao hàng ở nước xuất khẩu. Trách nhiệm trả tiền vận chuyển và thời điểm chuyển rủi ro là hai vấn đề khác nhau.
Trường hợp CIF: Rủi ro chuyển khi hàng được giao lên tàu
Giả sử doanh nghiệp Việt Nam bán hàng nông sản theo CIF đến cảng nước ngoài, Incoterms 2020. Khi hàng được giao lên tàu tại cảng xuất khẩu theo đúng điều kiện, rủi ro mất mát hoặc hư hỏng chuyển sang người mua.
Người bán vẫn có nghĩa vụ mua bảo hiểm và trả cước đến cảng đích. Nếu hàng tổn thất trong hành trình, người mua cần kiểm tra chứng từ bảo hiểm, nguyên nhân sự cố và phạm vi bảo hiểm để thực hiện quyền yêu cầu bồi thường.
Trường hợp CIP: Rủi ro chuyển khi giao cho người chuyên chở
Giả sử doanh nghiệp Việt Nam bán linh kiện điện tử theo CIP đến kho đối tác tại Đức. Hành trình gồm xe tải tại Việt Nam, tàu biển và xe tải tại Đức.
Nếu địa điểm giao hàng theo hợp đồng là điểm bàn giao cho người chuyên chở đầu tiên tại Việt Nam, rủi ro thường chuyển cho người mua tại thời điểm đó. Người bán vẫn thu xếp vận chuyển và bảo hiểm đến địa điểm đích đã thỏa thuận.
Doanh nghiệp cần ghi rõ điểm giao hàng và điểm đích để tránh nhầm rằng rủi ro chỉ chuyển tại kho của người mua.
Ai có quyền yêu cầu bồi thường khi hàng hóa tổn thất?
Bảo hiểm do người bán thu xếp theo CIF hoặc CIP phải đáp ứng những yêu cầu của quy tắc về quyền lợi bảo hiểm cho người mua. Tuy vậy, quyền yêu cầu và nhận tiền bồi thường thực tế cần đối chiếu chứng từ bảo hiểm, quyền lợi có thể được bảo hiểm, hợp đồng mua bán và điều khoản áp dụng.
Cần phân biệt bên mua bảo hiểm, người được bảo hiểm và chủ thể có quyền nhận bồi thường. Không phải cứ là người thanh toán phí thì mặc nhiên được nhận toàn bộ tiền bồi thường.
Khi Nào Nên Chọn CIF, Khi Nào Nên Chọn CIP?
Không có điều kiện giao hàng nào phù hợp với mọi loại hàng và hành trình. Doanh nghiệp nên bắt đầu từ phương thức vận tải, địa điểm giao hàng, bên kiểm soát vận chuyển và phạm vi bảo hiểm mong muốn.
Những giao dịch có thể phù hợp với CIF
CIF thường được sử dụng đối với giao dịch hàng rời hoặc hàng truyền thống được giao trực tiếp lên tàu trong vận tải biển, đường thủy nội địa.
Điều kiện này phù hợp hơn khi các bên chủ đích chuyển rủi ro tại thời điểm hàng lên tàu, người bán trả cước tới cảng đích và phạm vi bảo hiểm được thống nhất đáp ứng giá trị, tính chất hàng hóa.
Đối với hàng container được giao cho người chuyên chở tại bãi container trước khi xếp tàu, CIF có thể không phản ánh đúng điểm giao hàng. Doanh nghiệp nên cân nhắc một điều kiện dành cho mọi phương thức vận tải.
Những giao dịch có thể phù hợp với CIP
CIP phù hợp với vận tải đa phương thức, hàng container, hàng không hoặc giao dịch có nhiều chặng giao nhận. Điều kiện này cho phép xác định một điểm giao hàng cho người chuyên chở và địa điểm đích nơi người bán phải thanh toán vận chuyển, bảo hiểm.
Ví dụ, doanh nghiệp vận chuyển thiết bị công nghiệp từ nhà máy đến kho khách hàng nước ngoài qua xe tải, đường biển và trung chuyển. CIP có thể đáp ứng cách tổ chức hành trình này tốt hơn CIF, nhưng cần thống nhất chính xác điểm chuyển rủi ro.
Có nên chọn CIF chỉ vì phí bảo hiểm có thể thấp hơn?
Không nên. Dù mức bảo hiểm mặc định ICC(C) thường hẹp hơn ICC(A), mức phí thực tế còn phụ thuộc loại hàng, bao bì, hành trình, phương tiện, mức miễn thường, lịch sử tổn thất và điều khoản bổ sung.
Doanh nghiệp cần đánh giá cả chi phí và phần rủi ro không được bảo hiểm. Nếu cần tìm hiểu chương trình bảo vệ cho nhiều tuyến quốc tế, có thể xem giải pháp bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu.
Checklist Kiểm Tra Bảo Hiểm CIF Và CIP Trước Khi Ký Hợp Đồng
Một điều kiện Incoterms phù hợp vẫn có thể phát sinh khoảng trống bảo vệ nếu hợp đồng bảo hiểm không phản ánh đúng lô hàng và hành trình. Doanh nghiệp nên rà soát các thông tin dưới đây trước khi giao hàng.

- Phiên bản Incoterms: Ghi rõ Incoterms 2020 hoặc phiên bản thực tế đã thỏa thuận, vì nghĩa vụ bảo hiểm CIP ở phiên bản 2010 khác phiên bản 2020.
- Địa điểm giao hàng: Xác định cảng xếp đối với CIF và nơi bàn giao cho người chuyên chở đối với CIP.
- Địa điểm đích: Kiểm tra nơi người bán phải thanh toán cước và phạm vi bảo hiểm đến cảng hay kho cụ thể.
- Điều kiện bảo hiểm: Xác định ICC(A), ICC(B), ICC(C), phiên bản điều khoản, mức miễn thường và những mở rộng cần thiết.
- Số tiền bảo hiểm: Kiểm tra giá trị hợp đồng, tỷ lệ bảo hiểm và yêu cầu cụ thể trong L/C nếu có.
- Rủi ro loại trừ: Rà soát đóng gói, hao hụt, chậm trễ, chiến tranh, đình công và các rủi ro riêng của hàng hóa.
- Chứng từ và quyền lợi bảo hiểm: Kiểm tra giấy chứng nhận, người được bảo hiểm, hiệu lực, yêu cầu chuyển nhượng hoặc ký hậu khi cần.
Incoterms không thay thế hợp đồng mua bán và cũng không tự quyết định phạm vi bảo hiểm, phí hoặc số tiền bồi thường. Muốn biết giao dịch nào phải thu xếp bảo hiểm, doanh nghiệp có thể tham khảo bài giải đáp về nghĩa vụ bảo hiểm hàng hóa.
Tư Vấn Bảo Hiểm Hàng Hóa Xuất Nhập Khẩu Tại Bảo Việt Sài Gòn
Việc hiểu đúng nghĩa vụ mua bảo hiểm theo CIF và CIP giúp doanh nghiệp lựa chọn phạm vi bảo vệ thích hợp, hạn chế tranh chấp và tránh thiếu chứng từ khi giao dịch quốc tế.
Thông qua Bảo Việt Sài Gòn, doanh nghiệp có thể tìm hiểu các phương án bảo hiểm hàng hóa Bảo Việt theo đặc điểm lô hàng, tuyến vận chuyển và điều kiện hợp đồng.
Khi yêu cầu tư vấn hoặc báo giá, doanh nghiệp nên chuẩn bị loại hàng, giá trị, phương thức vận chuyển, điểm giao hàng, điểm đích, điều kiện CIF hoặc CIP và phạm vi bảo hiểm mong muốn.
Liên hệ Bảo Việt Sài Gòn để được hỗ trợ đánh giá nhu cầu bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu và lựa chọn phương án phù hợp. Website: baovietsaigon.vn. Địa chỉ: 233 Đồng Khởi, Phường Sài Gòn, TP.HCM.
Câu Hỏi Thường Gặp Về CIF Và CIP
Câu hỏi thường gặp
CIF và CIP có quyết định quyền sở hữu hàng hóa không?
CIP theo Incoterms 2010 có bắt buộc mua ICC(A) không?
Ngân hàng yêu cầu bảo hiểm rộng hơn mức Incoterms thì sao?
Đã mua bảo hiểm theo CIF hoặc CIP thì có cần kiểm tra hiệu lực không?
ICC A, B, C Khác Nhau Thế Nào? Bảng So Sánh Chi Tiết
Bồi Thường Bảo Hiểm Du Lịch Bảo Việt: Quy Trình & Hồ Sơ
Lưu Ý Khi Tham Gia Bảo Hiểm Bảo Việt Cần Biết