Bảo hiểm cháy nổ bắt buộc không bồi thường đối với thiệt hại thuộc các trường hợp loại trừ được pháp luật quy định, bao gồm động đất, biến cố chính trị, tài sản tự tỏa nhiệt, sét đánh không gây cháy nổ, thiệt hại trực tiếp do sự cố điện và hành vi cố ý gây cháy nổ. Tuy nhiên, không phải cứ có sự cố điện hoặc vi phạm phòng cháy, chữa cháy (PCCC) là toàn bộ tổn thất đều bị từ chối.
Điều 25 Nghị định 67/2023/NĐ-CP, được thể hiện tại Văn bản hợp nhất 64/2026/VBHN-NĐ-BTC, quy định 10 nhóm loại trừ đối với cơ sở không phải cơ sở hạt nhân. Bài viết giúp chủ doanh nghiệp, nhà xưởng, kho hàng và đơn vị quản lý tòa nhà nhận biết trường hợp không được bảo hiểm, phân biệt loại trừ với giảm trừ và chuẩn bị chứng cứ khi phát sinh tổn thất.

Căn cứ pháp lý về trường hợp bảo hiểm cháy nổ bắt buộc không bồi thường
Điều 25 Nghị định 67/2023/NĐ-CP là căn cứ trực tiếp về phạm vi và loại trừ trách nhiệm bảo hiểm cháy nổ bắt buộc. Khi tra cứu, cần đối chiếu nội dung đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 220/2026/NĐ-CP và Văn bản hợp nhất 64/2026/VBHN-NĐ-BTC ngày 05/11/2026. Nghị định 347/2026/NĐ-CP liên quan đến một số quy định về PCCC và đối tượng tài sản bảo hiểm, không nên nhầm đây là danh sách loại trừ tại Điều 25.
Theo khoản 1 Điều 25, bảo hiểm cháy nổ bắt buộc bảo vệ thiệt hại đối với đối tượng được bảo hiểm phát sinh từ rủi ro cháy, nổ, trừ những trường hợp pháp luật loại trừ. Đồng thời, Điều 19 Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15 quy định doanh nghiệp bảo hiểm phải thể hiện rõ và giải thích đầy đủ điều khoản loại trừ khi giao kết hợp đồng.
Đối với cơ sở hạt nhân, khoản 3 Điều 25 quy định việc thỏa thuận các trường hợp loại trừ phải trên cơ sở được doanh nghiệp nhận tái bảo hiểm chấp thuận. Vì vậy, danh sách 10 trường hợp dưới đây không được áp dụng máy móc cho mọi cơ sở hạt nhân.
10 trường hợp loại trừ trách nhiệm bảo hiểm cháy nổ bắt buộc
Khoản 2 Điều 25 nêu 10 nhóm trường hợp mà doanh nghiệp bảo hiểm không có trách nhiệm bồi thường đối với cơ sở thuộc phạm vi điều khoản này. Các nhóm được trình bày dưới đây theo nội dung pháp luật, kèm giải thích dễ hiểu; không phải là 10 kết luận độc lập áp dụng cho mọi hồ sơ tổn thất.
Động đất, núi lửa và biến động thiên nhiên
Thiệt hại do động đất, núi lửa phun hoặc những biến động khác của thiên nhiên thuộc trường hợp loại trừ. Nếu một sự kiện thiên nhiên dẫn đến cháy, cần xác định nguyên nhân và chuỗi diễn biến thiệt hại, không chỉ dựa vào việc hiện trường có dấu vết cháy. Doanh nghiệp có nhu cầu bảo vệ trước thiên tai nên xem xét hợp đồng bảo hiểm tài sản tự nguyện với điều khoản thích hợp.
Biến cố chính trị, an ninh và trật tự xã hội
Thiệt hại do những biến cố về chính trị, an ninh và trật tự an toàn xã hội gây ra thuộc trường hợp loại trừ. Việc áp dụng cần căn cứ vào bản chất sự kiện và chứng cứ xác định nguyên nhân, không tự đồng nhất mọi hành vi phá hoại hoặc tranh chấp với biến cố thuộc nhóm này.
Tài sản bị đốt hoặc làm nổ theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền
Tài sản bị đốt cháy hoặc làm nổ theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền không thuộc trách nhiệm bồi thường trong phạm vi loại trừ này. Ví dụ, thiệt hại trực tiếp do việc tiêu hủy bằng phương pháp đốt theo quyết định hợp pháp cần được phân biệt với sự cố cháy bất ngờ.
Tài sản tự lên men, tự tỏa nhiệt hoặc đang xử lý bằng nhiệt
Tài sản tự lên men, tự tỏa nhiệt và tài sản chịu tác động của quá trình xử lý có dùng nhiệt thuộc nhóm loại trừ. Doanh nghiệp sản xuất và lưu kho cần ghi nhận đặc tính nguyên liệu, dây chuyền gia nhiệt và nguyên nhân thực tế. Trường hợp cháy lan sang tài sản khác phải được đánh giá theo diễn biến tổn thất và phạm vi bảo hiểm, không tự động suy ra tất cả tài sản đều bị loại trừ.
Sét đánh trực tiếp nhưng không gây cháy nổ
Sét đánh trực tiếp vào tài sản được bảo hiểm nhưng không gây cháy hoặc nổ thuộc trường hợp loại trừ. Ví dụ, sét làm hỏng linh kiện điện tử mà không phát sinh cháy nổ. Nếu sét gây cháy thực sự, phải xem xét riêng sự kiện cháy và những thiệt hại liên quan theo điều khoản áp dụng.
Cháy nổ do nguyên liệu vũ khí hạt nhân
Thiệt hại do nguyên liệu vũ khí hạt nhân gây cháy, nổ thuộc trường hợp loại trừ. Đây là nhóm rủi ro đặc thù, không đồng nghĩa với quy định dành riêng cho toàn bộ cơ sở hạt nhân nêu tại khoản 3 Điều 25.
Thiệt hại trực tiếp của thiết bị điện do sự cố điện
Máy móc, thiết bị điện hoặc bộ phận thiết bị điện bị thiệt hại do tác động trực tiếp của quá tải, quá áp lực, đoản mạch, tự đốt nóng, hồ quang điện hoặc rò điện, kể cả do sét đánh, thuộc trường hợp loại trừ.
Không được suy diễn rằng mọi vụ cháy bắt đầu từ chập điện đều không được bồi thường. Giả sử một tủ điện bị đoản mạch, làm hỏng linh kiện bên trong rồi phát sinh cháy lan sang hàng hóa. Cần tách phần hỏng trực tiếp bởi hiện tượng điện với phần tổn thất do cháy đối với tài sản khác; kết quả phụ thuộc hồ sơ giám định, đối tượng và các điều khoản bảo hiểm.

Hành động cố ý gây cháy nổ hoặc cố ý vi phạm PCCC trực tiếp gây cháy nổ
Thiệt hại do hành động cố ý gây cháy nổ của người được bảo hiểm bị loại trừ. Trường hợp cố ý vi phạm quy định PCCC cũng thuộc loại trừ khi hành vi đó là nguyên nhân trực tiếp gây cháy nổ. Cần phân biệt hành vi cố ý với sơ suất, bất cẩn hoặc lỗi vận hành; chỉ phát hiện có vi phạm PCCC chưa đủ để kết luận mọi tổn thất đều thuộc loại trừ này.
Thiệt hại đối với dữ liệu, phần mềm và chương trình máy tính
Tổn thất đối với dữ liệu, phần mềm và chương trình máy tính thuộc nhóm loại trừ. Nếu cháy làm hỏng máy chủ, cần phân biệt thiệt hại vật chất đối với phần cứng (phải kiểm tra phạm vi bảo hiểm) và chi phí khôi phục dữ liệu, phần mềm. Các quyền lợi chuyên biệt về dữ liệu không mặc nhiên có trong bảo hiểm cháy nổ bắt buộc.
Đốt rừng, bụi cây, đồng cỏ hoặc đốt làm sạch đất
Thiệt hại do đốt rừng, bụi cây, đồng cỏ hoặc đốt cháy nhằm làm sạch đồng ruộng, đất đai thuộc trường hợp loại trừ. Việc xác định phải căn cứ mục đích hoạt động đốt, nguyên nhân phát sinh và quan hệ với khoản thiệt hại được yêu cầu bồi thường.
Bảng tra cứu nhanh trường hợp không được bồi thường
| Nhóm loại trừ | Điểm cần xác minh |
|---|---|
| Thiên tai | Nguyên nhân động đất, núi lửa hoặc biến động thiên nhiên |
| Chính trị, an ninh | Bản chất biến cố và quan hệ nhân quả |
| Quyết định cơ quan nhà nước | Quyết định đốt hoặc làm nổ tài sản |
| Tự lên men, tự sinh nhiệt, xử lý nhiệt | Nguyên nhân hư hỏng trực tiếp và tài sản liên quan |
| Sét đánh không gây cháy nổ | Có phát sinh cháy hoặc nổ thật sự hay không |
| Nguyên liệu vũ khí hạt nhân | Nguồn gây cháy nổ |
| Sự cố điện | Phần hỏng trực tiếp do điện và phần bị cháy lan |
| Hành vi cố ý | Chủ thể, yếu tố cố ý và nguyên nhân trực tiếp |
| Dữ liệu, phần mềm | Phân biệt tổn thất vô hình và phần cứng |
| Đốt rừng, thực bì, làm sạch đất | Mục đích đốt và diễn biến sự kiện |
Bảng chỉ dùng để định hướng kiểm tra. Không thay thế văn bản pháp luật, hợp đồng và hồ sơ giám định cụ thể.
Ba tình huống dễ nhầm giữa loại trừ và được bồi thường
Cháy do chập điện có được bồi thường không?
Có thể được xem xét bồi thường đối với phần tài sản thiệt hại do cháy, nhưng phần thiết bị hỏng trực tiếp do sự cố điện có thể bị loại trừ. Cần tách từng khoản thiệt hại, xác định nguyên nhân theo kết luận chuyên môn và đối chiếu danh mục tài sản được bảo hiểm. Không nên từ chối hoặc hứa chi trả toàn bộ chỉ vì nguyên nhân ban đầu được mô tả là “chập điện”.
Vi phạm quy định PCCC có bị từ chối toàn bộ không?
Không phải mọi vi phạm PCCC đều đương nhiên dẫn tới loại trừ toàn bộ. Hành vi cố ý vi phạm trực tiếp gây cháy nổ là trường hợp cần đánh giá theo điểm h khoản 2 Điều 25. Trong khi đó, Điều 28 Nghị định 67/2023/NĐ-CP được hợp nhất tại Văn bản 64/2026/VBHN-NĐ-BTC quy định giảm trừ tối đa 20% số tiền bồi thường khi cơ sở không thực hiện đầy đủ, đúng hạn kiến nghị trong biên bản kiểm tra an toàn PCCC của cơ quan Công an có thẩm quyền, dẫn tới tăng thiệt hại khi xảy ra cháy nổ. Hai cơ chế có điều kiện áp dụng khác nhau.
Tài sản không được kê khai có thuộc loại trừ không?
Một tài sản không có trong đối tượng hoặc danh mục được bảo hiểm có thể không được chi trả vì chưa thuộc phạm vi bảo hiểm, chứ không nhất thiết do một trong 10 nhóm loại trừ. Chủ cơ sở cần đối chiếu hợp đồng, giấy chứng nhận, danh mục tài sản, địa điểm và số tiền bảo hiểm. Tham khảo cách xác định số tiền bảo hiểm cháy nổ tối thiểu để hiểu việc kê khai giá trị.

Phân biệt loại trừ, giảm trừ và giới hạn bồi thường
| Khái niệm | Bản chất | Ví dụ |
|---|---|---|
| Loại trừ | Khoản tổn thất thuộc trường hợp doanh nghiệp bảo hiểm không có trách nhiệm chi trả | Thiệt hại trực tiếp do đoản mạch đối với bộ phận thiết bị điện |
| Giảm trừ | Khoản bồi thường được điều chỉnh giảm khi đáp ứng điều kiện pháp luật | Không thực hiện kiến nghị PCCC làm tăng thiệt hại, mức giảm trừ tối đa 20% |
| Giới hạn bồi thường | Khoản chi trả không vượt trách nhiệm được xác định theo số tiền bảo hiểm, thiệt hại, khấu trừ và quy định liên quan | Thiệt hại thực tế vượt số tiền bảo hiểm đối với tài sản |
Ví dụ giả định, tài sản có số tiền bảo hiểm 5 tỷ đồng nhưng tổn thất thực tế 6 tỷ đồng: không thể mặc nhiên yêu cầu chi trả đủ 6 tỷ đồng. Số tiền bồi thường cần được tính theo quy định và hợp đồng, sau khi xác định tổn thất thuộc phạm vi bảo hiểm, mức khấu trừ và các giới hạn liên quan.
Cần làm gì nếu doanh nghiệp bảo hiểm từ chối bồi thường?
Bên mua bảo hiểm có thể yêu cầu văn bản giải thích lý do từ chối và đối chiếu với điều khoản hợp đồng, chứng cứ giám định và quy định pháp luật. Doanh nghiệp bảo hiểm có nghĩa vụ giải thích bằng văn bản lý do từ chối bồi thường theo Luật Kinh doanh bảo hiểm.
- Kiểm tra căn cứ: Xác định điều khoản loại trừ được viện dẫn và từng khoản thiệt hại bị từ chối.
- Đối chiếu hồ sơ: Kiểm tra thời hạn bảo hiểm, đối tượng, địa điểm, số tiền bảo hiểm và phụ lục hợp đồng.
- Bảo toàn chứng cứ: Lưu biên bản vụ cháy, kết luận nguyên nhân, hình ảnh hiện trường, chứng từ tài sản và biên bản kiểm tra PCCC.
- Yêu cầu giải trình: Đề nghị làm rõ quan hệ giữa nguyên nhân cháy và từng khoản thiệt hại, đặc biệt đối với sự cố điện và cháy lan.
- Giải quyết bất đồng: Thực hiện khiếu nại, thương lượng hoặc cơ chế tranh chấp hợp pháp theo hợp đồng nếu không thống nhất.
Khi xảy ra cháy, trước hết cần cứu người, gọi lực lượng chức năng, hạn chế tổn thất và thông báo cho doanh nghiệp bảo hiểm theo thời hạn quy định. Không làm thay đổi vật chứng quan trọng khi chưa ghi nhận cần thiết, trừ tình huống phải xử lý ngay vì an toàn hoặc yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Đối với hồ sơ tham gia trước tổn thất, xem hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ mua bảo hiểm cháy nổ.
Cách hạn chế rủi ro bị từ chối bồi thường
Doanh nghiệp nên kiểm tra đầy đủ danh mục tài sản, thông số nhà xưởng, dây chuyền, hàng lưu kho và hiệu lực hợp đồng ngay từ khi tham gia. Khi thay đổi công năng, bổ sung thiết bị hoặc tăng giá trị tài sản, cần thông báo và xem xét điều chỉnh bảo hiểm theo thỏa thuận áp dụng.
Đặc biệt với nhà xưởng có hệ thống điện, lò nhiệt, nguyên liệu dễ sinh nhiệt hoặc kho hàng nhiều chủ sở hữu, hãy yêu cầu tư vấn rõ phạm vi cháy lan, trách nhiệm với tài sản của bên thứ ba và khả năng mua mở rộng. Bảo hiểm cháy nổ bắt buộc không tự động thay thế bảo hiểm mọi rủi ro tài sản, gián đoạn kinh doanh hay bảo hiểm thiết bị điện tử. Tham khảo bảo hiểm cháy nổ bắt buộc Bảo Việt để xem giải pháp phù hợp.
Tư vấn bảo hiểm cháy nổ cùng Bảo Việt Sài Gòn
Bảo Việt Sài Gòn hỗ trợ khách hàng tìm hiểu phạm vi bảo hiểm, điều khoản loại trừ và các thông tin cần chuẩn bị khi yêu cầu báo giá. Với cơ sở sản xuất, nhà xưởng hoặc kho hàng, nên rà soát rủi ro và hợp đồng trước khi mua, thay vì chỉ lựa chọn dựa trên mức phí. Các quyền lợi bổ sung chỉ có hiệu lực nếu được doanh nghiệp bảo hiểm chấp thuận và ghi nhận trong hợp đồng.
Khách hàng có thể tìm hiểu thông tin và liên hệ tư vấn tại baovietsaigon.vn.

Câu hỏi thường gặp
Câu hỏi thường gặp
Bảo hiểm cháy nổ bắt buộc có chi trả tiền ngừng sản xuất không?
Cơ sở hạt nhân có dùng chung 10 loại trừ không?
Chậm thông báo vụ cháy có luôn bị từ chối không?
Có thể mua thêm quyền lợi cho rủi ro bị loại trừ không?
Hồ Sơ Bồi Thường Bảo Hiểm Cháy Nổ Gồm Những Gì?
Hồ Sơ Mua Bảo Hiểm Cháy Nổ Bắt Buộc Gồm Những Gì?
Cách Xác Định Số Tiền Bảo Hiểm Cháy Nổ Tối Thiểu
Phân Hạng Nguy Hiểm Cháy Nổ A, B, C, D, E Là Gì?